Mizote leh Ui vulh

Written by Dr. Lalhmingmuana Sailo Sunday, 14 December 2008 21:07

Dr Mahminga Sailo,M.V.Sc.(Medicine) Scholar
K.V.F.A.S.U, Hebbal, Bangalore.

A zira zir na na na chu kan thuziak leh sawi ah pawh hian ran chungchang hi a tam lo thei lo chu a nih hi!! ‘Hetiang deuh hian ti thei ila’ ti a ran kan vulh, a bikin Ui kan vulh dan ah hma kan sawn theih zawk na a nih ringin, leh ka vei ve em em thin a nih avangin he thu hi ka ziak a ni. Mizo chhungkaw tam zawk hian Ui kan vulh in kan duat em em a. Thenkhatte phei chuan an chhungkaw member ang hial te’n an ngai a. Hetiang a kan nun a hmun pawimawh tak an chan ve avang hian kan nun changkang zel hian ui kan enkawl dan ah pawh hmasawnna a thlen ngei pawh a tul a ni.

Mizia in ang lo ang bawkin...

Ui kan ngainat leh kan lainat dan pawh a in ang lo thei hle. Thenkhatin an duat a mut pui hial tawk te an awm laiin, thenkhat tan erawh chuan UI CHO mai mai, inchhung hmun tha ah pawh awm tlak lo ah an ngai ve thung a. Chutiang zelin thenkhatin a sa ei en ah pawh an en loh laiin mi thenkhat tan erawh chuan a ei huaina nen a han thial sak sak chu an duhthusam a ni ve bawk. Hei vang tak hian ka thu ziak hi Ui duattu leh lainattu tan chuan a that ve viau laiin, Ui ngaina lem lo tan chuan a ngaihnawm lem lo khawp mai thei.

Kan lo va tluk lo em!!!!!!!!!!!

Vaichhia kan tih thin te hi. Kan sawi tak ang khan anni pawh hi an inang vek lem lo ngei ang. Veterinary Hospital, Hebbal-ah hian vai pitar leh putar, tawp ve te te atanga anmahni hnampui ngei pawh Hindi emaw an hnamtawng pawh a be duhlo a English ngat hmang ho thleng hian Ui dam lo, thenkhat te phei chu han en a tenawm leh tawp em em, luak thi ngiai nguai leh, kawthalo ek tui tawp tak mai pawh duat takin an pawm a, an lainatin an Ui dam na an duh tak zet a ni tih an hmel ah hian a langchiang em em a, an hmel hmuh hi a nuam a ni. Sum sen a ngaih pawn an seng hreh lem lo, Doctor in tih tur a hrilh ang ang chu an ti nghal zel mai. Tin a thlawn a damdawi lak tum talh hi ka hmu ngai lem lo bawk.

Mahse mak ve deuh mai leh kan hriat theuh tawh mah nise ka sawi duh chu, Uisa ei en ah an en tlat lo hi an entawn tlak ka ti, a chhan chu Veterinarians hian sa kan ei tur hi a hlawk leh thar tam turin breeding an ti a; bawng, lawi, vawk, ar,etc ah te an sa a lo hlawk leh ei an tlin zawk nan an ti nasa a, mahse Ui kher kher hi chu a sa hlawk tura an tih hi a awm lo! Invengtu atan tih te, sportings atan, hunting atan te tih leh thil dang a tangkai tura tih an ni zawk thin!!!Hemi ka sawi avang erawh hian Uisa kan ei hi ka hmu hniam in a sual e ka tihna a ni lem lo.

Tin, hnamdang an entawntlak leh na chu Ui an enkawl uluk tih a hriat. ‘A kawlh em?’ han ti ila kawlh lo an ti thei tlangpui. A vaiin an zaidamin fing vek lo mah se, a tam zawk erawh hi chu han khawih pawh ni ila mi hap tum hi an awm vak lem lo, tin tawngkam nelawm tak an UI thuawihna tur entirnan Good Boy tih emaw in an han chhawnchhaih a, enkawl an nuam bik. Kan ramah pawh entawntlak tam tak an awm tih ka hria, hma sawn zel turn ka duh bawk a ni.

Doctor te thurawn ngaipawimawh thin ang u.

Mizo damdawi tha tak tak an awm a, amarawhchu kan fimkhur a ngai. Kan thenawmpa ngeih kher kha kan ngeih thei kher lo. Chuvangin Doctor te kan rawn a nih chuan an thurawn ang hi chu zawm hram hram a tha, dik vek kher lo mah se. Thenkhat chu an Ui damlo rawn hruaiin ni hnih khat lek hnu ah hma an sawn deuh chuan an duh tawk mai thin. Doctor-in chumi hun thleng chu a ngai tih a sawi ang hi chu zawm hram hram I tum ang u. Natna hrik damdawiin a han tih tlem deuh khan an dam mai biklo, damdawi course a zawh hma a kan chawlhsan chuan natna an tuar leh hma bakah natna an tuar na bik thin.

Tin Ui I vulh a nih chuan an awmdan leh an taksa nihphung a zawng a za in hre thei lo mah la a tlanglawn tal hriat tum ang che. Entirna’n, chaw an ei tha em, an zung tha em, an ek a tha em???...tih te thlithlai thin la. Mahni a an natna leh awmdan sawi thei lo annih avangin an awmdan a dik loh chuan I mawhphurhna a ni tih hria la, a tlai hmain a hun takah doctor hnen ah hruai thin ang che. Doctor in enkawlna a pek dawn khang I thil lo hriat leh chhinchhiah te khan thui takin a puiin, damdawi dik a pek theih phah fo thin a ni. Tin Ui damlo chau lutuk a Vety Hospital-a hruai hi kan sim tawh a tha, an chauh luuk hma in hruai thin ila, chhan pawh an awlsam in sum sen pawh a tlem thei zawk thin.

Sikkim- ah chuan...

Ui vulh dawn reng reng in Regitration tih vek a ngai. Keini aiin mihring an tlem zawk a, thil tih a awlsam in a lang mai thei, mahse kan duh chuan kan ramah pawh kan ti thei. Pet Registration card nei vek ila, Vaccination schedule, Treatment schedule leh record ngai zawng zawng nei thei vek ila chuan Ui kah hlum thuchhuah hi a awm ngai tawh lo ang. Vai ram angin Street Dogs kan nei lo leh nghal. Hma kan sawnin Department leh sawrkar pawn hma a la zel ang a, tih dan tha zawk leh changkang zawk pawh kan nei chho zel tur ah ngai ila. Mihring kan dam chhung chuan Ran kan vulh lo thei dawn lo a, chuvangin kan ran vulh te an hrisel chuan keini pawh kan hrisel ngei ang, a chhan chu cheng ho kan ni tlat a.

Fimkhur rawh…

I ui vulh kha duatin lainat hle mah la chintawk hria ang che. Thilnung annih avangin natna an pai thei tih hria la. Ran atang a mihringin kan kaichhawn theih natna (Zoonotic diseases) an vei theih avangin a khat tawkin I ui hrisel that leh that loh Doctor te rawn in check tir thin la. Vaccine a hun takah la thin la, rulhut hlo pawh rulhut an pai tih hriat kher a pe loin thla 2 danah tal pe thin ang che. Hei hi ti thei hrih lo mah ila hun lo kal zel ah chuan kan la ti tho tho ang.

I Uiin mi bauh a ching thin a nih phei chuan I mawhphurhna a sang hle a ni tih hria ang che. Mi seh in um zuai zuai kher lo mahse, mi bauh a chin chuan tih tur I nei hrim hrim. Nangmah leh in chhungkaw tan hlauhawm lo mahse a hrechianglo leh mi hrang tan chuan tihbaiawm tak anni thei; U lian chi an nih phei chuan. I ui chuan ‘ti suh’ emaw ‘ti rawh’ tih ‘Yes’ emaw ‘No’ emaw tal in a hre tur a ni. Chutiang a nih loh a inleng tur apiang a lo bauh khur khur thin zawngin I thian leh in in a chuang kai tur ngei ngei pawh I Ui duat tak khan a hnar sak fo thei che tih hria ang che. Nangmah ngam tak tu te paw’n I duat a ni tih an hriat chuan an hrilh ngam kher lo mai thei bawk che. Chuvangin I mawhphurhna liau liau a ni tih hria in I duat na na na chu thil tha pawh I zirtir zel tur a ni.