Kan Zinkawng Hi

Written by Dr. Lalhmingmuana Sailo Sunday, 14 December 2008 21:05

Chhawrpial run iang, Zotlang Ram nuam, hei bak ram dang reng reng ka neih loh hi, khawpui ropui leh changkang zawk ah pawh awm ila ka rilru ah a lian em em a. Ka ngaiin ka thlahlel vawng vawng thin. Vai ram atang a haw chang a Silchar tlan pelh hnu a zo-tlang lo lang thli thliai te hian ka ram chu thlen hlan min ti nghakhlel fo thin. A boruak nuam leh thiang, kan thlahtute run remna, tudang ngailo te a nun an chenna a nih avangin, ka ngaihtuah thui ppoh leh ka thlakhlelh a zual thin. Mahse chu ram chhung a kan zinkawng erawh ka tlan a, ka hmuh hian lairil a dam lo a; a uanpuiawm thlawt lo. A kawng chhukchho, ing-euh leh bumboh tak tak mai te ka hriatchhuah chang apiangin ka phun a, ka sawichhuak a, ka ziak a, tih theih erawh ka nei tlem hle; thinrim bak chu. Keini ang thil hre tlem tan chuan, ‘kan sawrkar hi chu a’ ka’n ti ve leh thawr zel a….. nia mawhpuh tur dang hre hek lo i!!!

Kan thleng hla tial tial, a tha tual tual…

Khualzin ka nih tlat avangin chu ka ram ngaih leh thlakhlelh em em chu ka chhuahsan a tul leh thin. Van boruak a mahni tha hmanglo a hahdam leh nuam taka han thlawh veng veng te pawh hi han chak ve thin viau mah ila keini ang duang tan zawng Sumo bawk kan pan leh lo thei lo. A rem a rem tak tein Sumo ah kan han in rem a, Driver ni lem lo ta chu kan han tlan deuh vang vang hnu chuan mut a lo chhuak ve mai a, bula thu te hmelhriatloh annih bakah nelawm lo deuh annih phei chuan a hrehawm lehzual.

Mahse maw…. a insum rei theih loh, kawng a lek leh a bumboh tlat avangin inthlahrung tak chungin motor kawngka kan tauh kan tauh hnu ah bula mite lu kan han tauh leh chawrh a!!! Chutah mut a lo tui deuh phei chuan an koki lukham ah kan han hmang a, vei kawi ah an koki kan kham a, ding kawi ah motor bang???. Hui ha!!!! A sawt bawk si, kawi zing bawk si, kan thle, kan bu…a min sawh ..hah hi a dam hlawl lo.

Silchar hi chu sawi pawh a tulin ka hre lem lo, kan ngaihsan loh em hi ; kawng lo chhe deuh ta pawh nise a ngaihthiam theih mai. Meghalaya kan han lut a kawng a lo zauin a lo zal nuam a, a mam bawk si, mut a tui tan a, kan tlan thui tial tial a, motor a chuan a nuam tual tual a, rualawh a na tual tual…State dang kan han luh thuk poh leh an kawngpui a zauin a mam tha zel a, an kawngpui sira kawng peng te chu kan ram kawngpui nen a in ang ti ila kan haw lem lo ang chu..

Eng eng Bonus nge kan dawn thin hi le????

Minister-ho motor hi a tha bik viau a, kawng bumboh leh kawi te hi an tlan ngilin a sawt ve lo em niang le?? Nge an lal em a khawi hmun ah pawh an tlan tlang zung zung vek theih avangin kan kawng zim zia te hi an hre lo zawk?? Nilo, an hria a an hai der lui a ni tal ang. Kan Pu te zin lah hian central a sum tam zia leh hmasawnna atana sum an ui loh zia hi an sawi tui viau zel thin si a. Kan khawpui ber Aizawl kawngpui an siam that ve lah kar hnih-khat hnu lekah tuihawkin min tlenfai sak zo duak bawk si, a hnutchhiah chin lah kawng tibumboh tawk lek a la ni zui??!!. Thangkhatlian chu a ni ve tawh mai ang chu, keini hmuh ve leh hriat theih chin ah pawh hian kan kawngpui hi a zauh belh chu sawi loh, a awm ang ang pawh hi a mam zawk pawh ka hre lo, ka hmu tlem pawh a ni mahna, nge a chhe lai chauh ka hmu pawh ka hre nek lo e a. Hmasawnna zawng a awm the mauh mai, mahse a tam lem lo ti ila a dik phian mai thei e.

State dang te hian ngatinge kawngpui zau leh mam nuam em em hi an neih theih bik?? ‘Ele phaizawl a ni tlat alawm,’ kan ti em ni? A dikna chen a awm ang ; mahse ka pawm lem lo. Keini ramah kawng pui nei turin lei kan laih a ngai a, anni ve thung chuan kawngpui chhung pawng turin leivung an neih a ngai ve tho. An kawngpui ngil erawh hi chu engtikawng maha thik leh beisei tur kan ni lo, mahse kawngpui tha nei tur hian an thawk nasa tawk tih erawh a hriat. Kan ram kawng zim te tal pawh a la mam thei lo hi chu kei ka ngaithiam thei lo a ni…..a zim ang ang tal hian mam ve se zawng lung a dam deuh ang mawle..

Kan khawpui thanglaite hi…..

Aizawl khawpui bik hi han sawi ila. New capital Complex, tunhnai a MINECO ni ta hi ka hmuh hma chuan sawrkar hmun pawimawh tur a nih avangin kawngpui pawh a zau in a nuam ngawt ang ka ti rawk a, a ni lo chiang khawp mai. Ka rin dan chuan building an sak hma hian kawngpui chin tur an ruahman vek ang a, chu chu metal lo mahse a huam chin tur tal an siam turah ka ngai a. An lo siam sa vek a nih leh a tha a ni mai a. A nih loh leh tun a kan khawpui hhung ang hian REV tih kawngpui bul building-ah an ziak sen leh kuau zawk dawn pawh a ni mai thei. Nge kan pu te ho ruahmanna ka hrethiam lo zawk, an sak peih vek hnuah kawngpui tha leh zau, mam tha tak an sial dawn pawh a ni mahna!!!

India ram chhung a Most Corrupted State 2008-a an thlan Assam state hi, state pumpui hmasawnna chu kei teh lul hian ka hre thiam phak lo. Mahse an khawpui Guwahti erawh hi chu a thang khawp mai. Meghalaya atanga luhna kawngpui, mizoram kawngpui leta zau tawh kha a letin an ti zau a, hna lah an thawk chak . Ka hmuh apiang hian ka thin hi a ur zawk; rualawh vang in. Heng an kawngpui laih te hi han en ila hmun tam zawk hi chu mizoram lei ang leh pianghmang ang tho a ni a, mahse anni chuan an lai a, kawngpui tha an nei thuai mai dawn a ni.

World Bank kawngpui ve hi

Project lian leh ropui kan neih zinga pakhat a ni. A lawmawm in kan ram hmsawnna bakah ram hmelmawina a ni. He project lah hi enge a an ka hrethiam ve lo, nge mipui hi kan phunchiar ve hrim hrim zawk? Hetiang taka mipui leh tlawmngaipawl hrang hrangin an nawr chung pawh a a zawh hun tur a an sawi a an zo theilo te hi a lungchhiatthlak, ka sawi sual a nih erawh chuan ngaihdam ka dil nghal e.

Khawpui lian pahnih Lunglei leh Aizawl inkalpawhna NH-54 te hi tlan hian lung a awi thei lo. Thian thenkhat la kal ngailo ten, ‘Lunglei chu kawng a tha ani lo’m ni’, an han tih hian a uanthlak viau ti dawn ila mi anglo ka ni awm si a. A zahthlak ngawih ngawih a ni. Mi pakhatin Patch Work Division (PWD) a tih fiamthu pawh kha an pu zo tawh lo, a bel a bel tak ngial pawh a awm tlem ta, tuihawk leh chirhdiak tlantlang tur a tam si, hahthlak tak a ni .

Kawnglehlam a kan kawngpui chhiat zia ngaihtuah phei chuan Hnahthial hian district hi an hmu lo ang tih a hlauhawm zawk. Heti khawpa District Khawpui pathum kalna kawngpui a chhiat phei chuan, vanneihthlak taka World Bank kawngpui a tlang hnu ah phei chuan NH-54 chu a va chhe dawn em, kan sawrkar in a ngaipawimawh thar thut te a nih lo chuan.

Tu mawhphurh nge ni ang.??

Kei chuan ka hre lo. Sawrkar hi chuan sum a tam chu a ti thin phawt a, a enkawl tu department hi a ni ang ti ringawt dawn ila mi pawi ka sawi ka hlau bawk si, a thawktu Contractor te leh Labour te hi an ni zawk ang em??? Nge kan ram kawngpui te hi tlangram a nih vangin hetiang a zim, kual leh bumboh a motor a tlan hlawk hlawk tur hian central sawrkar hian min ruahman sak zawk pawh a ni fa hmiang, mahse thil awihawm erawh a ni lo hul hual.

Nikum hmasa a Nainital, Uttar Pradesh-a kan kal khan hei hi ka hre chhuak. Sum a awm a, an thawh na na na chuan kawngpui chu an nei tha a ni mai. Kan ram ai a chhengchhia leh tlangsang zawk, thlasik lai phei chuan vur tlakna ram nisi kha kawngpui an va nei tha em. Kan han tlan tan tir kha an kawngpui kha a zauin kawngthlanglam ah lah khan tlakdal(?) an kham chho put mai bawk si nen. Kei pek chuan Durtlang - Bawngkawn kawngpui tih dan an va la deuh ve ka ti rawk a, a hnai lo mai. Durtlang - Bawngkawn kawngpui ai chuan a thui deuh… darkar hnih dawn tlan a nia!!!!!. Keini in hahip a kan sawi kawngpui tha, zau leh mam, Pu ber hna thawhthat zing a mi hi ramdang hian a let a tha leh thui an lo nei zel a, an chuhhelh in an hmanhmawh thawt thawt bik khawp mai. Rual awt a awm reng hi a hrehawm a, mahse hmasawnna duh chuan a ngai bawk si a, tih theih ka nei bawk silo, ka thiam tawk leh phak tawk in ka’n au chhuak ve a ni e…