Hnam Dang Nupui/Pasal Neih Hi

[He article hian tun kum (2007-2008 ) BMA Vangpui kut-a essay inziahsiaknaah pathumna a hauh a; a ziaktu hi kan senior advisor - Pi Lalrinpuii a ni a, MSA chuan kan chhuang tak zet a, kan website a tarlan ngei tha kan ti a, zirlaite leh mi dang tam takin he article atang hian ngaihtuahna thar kan neih theih ngei kan beisei - President , MSA]

Mihring tungchhova kal zawng zawngte hian nupui/pasal neih hi kan hmabak leh tihtur a ni theuh awm e. Chuvang tak chuan hnamdang nupui/pasal neih chungchang hi a pawimawh em em a, a pawimawh zia hriain BMA te pawhin thupuiah an thlang hi lawmawm ka ti hle mai.

Hnamdang nupui pasal neih chungchang hi sawifiah awl tak, leh sawi chian harsa tak a ni. A bul zawka kan nih dan han chhui chuan thlahtu hmunkhat atanga lo peng darh ta kan ni mai a, tawng hrang hrang kan lo neih na chhan pawh hi Babel in sang sak atang khan niin Bibleah kan hmu a. Mizote pawh hi Mongolian thlah kan in ti a, kan hnam chanchin ziaktu te chuan China ram atanga lo kal a, Burma kal tlang a, Mizorama lo cheng ta niin an sawi a, dik tur ah ngai ila.

A nih leh hnamdang kan tih te chu engtin nge kan thliarfel tak ang le? Hnam dang han tih hian tawng inang lo te, vun rawng inang lo te, sakhaw biak dan inang lo te leh nunphung leh thil thlir dan pawh inang lo te hi hnamdang te chu a ni tiin hrilhfiah ta mai ila a dik awm e.


Hnamdang nupui atana nei ai chuan hnamdang pasala atana nei hi mizote zingah a tam zawk kan nih a rinawm a.Hei hi engnge a chhan ni ang tih ngun taka ngaihtuah tur awmin a lang. Hnamdang rau rauah kan Indian-pui, vai or kan tlangmi pui te nei ai chuan mingo (Sap) kan tih te hi nei an tam ber mai thei ani. Hei hi ngun taka kan ngaituah chuan, hnamdang pasal or nupui atana nei te hian an hmangaih em em vang niin a lang lova, mizo tam tak chuan hmangaihna ai chuan awm awlna leh khawsak nuam zawka kan awm theihna tur lam hi  kan ngaihtuah fo thin a, nu leh pa tam tak pawhin chumi khami chu nei rawh i tan a nuam ang tih te kan ching hle a ni. Chumi khami i neih chuan  hnathawh hah a ngai loving, te kan ti fo thin. Chumi avang chuan nula tam tak te’n, an mahni nawmsak zawkna tur ngaihtuahin mizo tlangval te zingah han ti nuamsa thei tur leh chawm zo veh vawh tu an awma an hriatloh avangin hnamdang hi pasal atan an melh thin niin ka hre ve tlat. Chutih karah mizo mipa hnamdang nupui neite pawh sawi tur kan awm ve nual tawh a ni.

Hnamdang nupui/pasala neih that loh na thenkhat te:

   1. Hnamdang neih rau rauah pawh sakhaw biak thuhmun lote inneih hi a buaithlak zual, mi thenkhat hnamdang pasal nei te pawh hian hreawm an tih ngawih ngawih ni pawh a tam ve thin hle a ni. Sakhaw biak a inan loh chuan in pawhna tak tak neih a harsa a, an chhungkua a va in pumpek tak tak a harsa em em a ni.. Chubakah  an chhungte leh an kawppuite nen inpawh tak tak a harsa thin. Mizo nula, vai nei pakhat chuan” kan sakhawbiak a inang si lova, kan inpawh tak tak thei lo a ti”

   2. Hnamdang nupui/pasala neih chuan ei leh in duhzawng a lo in ang tak tak lova, kan va neiha te tan leh keimahni tan pawh in adjust harna lai tam tak a awm thin a ni. Ei leh in hi nupa karah thil pawimawh tak mai pakhat a ni a, pasal te duhzawng tak ei leh in siam a han ei tir te hi nupa karah inpawhna tha tak siamtu a ni ve fo thin,ei duhzawng a in an miau loh chuan harsatna neuh neuh awm thei thin a ni.

   3. Tawng thuah kan tawng emaw anmahni tawng hmang pawhin han inbiain hlimpui viau thin mahse, mahni pianpui tawng lo hmang thang tan mahni tawng a ngaihawm duh hle a niang, kan nau pakhat American nei pawhin a email rawn thawn ah chuan “Mizo tawng ka rawp” a ti.( Mizo tawnga tawng a chak ngawih ngawih tih na a nih chu)

   4. Hnamdang nupui/pasala nei te chuan mizo identity an hloh nge nge a, mahni hnam nunphung leh nihna chawisang thiam apiang hi khawvel mite ngaihsan an ni chawk. Mizo an nihna kha zawi zawiin a lo bo telh telh a, fate ngei pawh mizo nunphung leh awmdan an hrilh hleihtheih loh hun a lo thleng a. Hei hi thil pawi tak niin a lang a, Mizo thisenkai, Mizo tawng thiamlo kan tam ta em em te hi kan hnam tlemzia ngaihtuah in a uihawm thin hle a ni.

   5. Hnamdang nupui/pasala nei ho ten an sawi ka hriat ve fo chu, that lai hun chuan hnamdang te pawh nei ila, kan hlimpui viau a, han upat deuh chuan a inchhirawm viau zel, an ti fo mai, that lai hun atan chuan hnamdang neih te pawh a hlimawm viau a ni mai thei, mahse han upat deuh hnu hian harsatna neuh neuh a lo awm thei thin ni awm tak a ni.. Nu pakhat phei chuan, tuman vai hi chu nei ve lo se ka ti, a ti thlawt mai.

Hnamdang nupui/pasala neih that na kawng thenkhat ve thung:

   1. Hnamdang nupui/pasala nei te chuan midang culture an va awmchilh avangin an culture leh tradition tam tak an va hriatbelh a, chu chuan an mahniah confidence tam tak a pe thin.

   2. Hnamdangah pawh kan sakhaw biak ang bia nei te tan chuan hmasawnna leh Pathian rawngbawlnaah pawh hlawk taka thawh theihna a ni bawk. Mizoram pawna awm te tan ngat phei chuan an awmna khua leh tui ten an lo pawm a, Mizo te tan vanneihna tam tak a awm theiin, Pathian rawngbawlna lamah pawh kohhran te tan a hlawk thei hle a ni.

   3. Hnamdang neih rau rauah kan Mizo Culture leh Tradition te min ngaihsanpui chuan khawvel hriatah min pho chhuak ve tlat mai a, Mizo te tan hmasawna tha tak a ni ve bawk.

Tlangkawmna: Inneihna hi a pawimawh em em a, ka ngaihdan chuan, hnamdang eng mi pawh ni se, a innei tur te kha hmangaihna dik taka an in hmangaih chuan, engmah a pawina tak tak ka hre lo, amaherawhchu kan materialist avanga Mizo nula/tlangval te hnawl a, hnamdang, mahni nawmsakna atana neih mai mai hi chu mahni hnam phatsan naah ka ngai a, a pawimawh berah chuan damchhung nun hmangaih leh duh tak te nena hman aia hlu khawvelah a awm lo a ni. Kan pi leh pute pawhin hmangaih loh te nena buhchangrum ei ai chuan hmangaih te nen a Bahra laih pawh a tha zawk a ni, an tih thin kha.. No matter what??? Kan hmangaih tak te nen kan innei a nih phawt chuan damchhung tawite hi hlim takin kan hmang ngei ang. Hmangaihna chuan engkim a siamtha vek mai a ni.

 

Comments

avatar somosis
0
 
 
Pi Rinpuii ngaihdan 100% in ka thlawp e... anyone else?
Please login to post comments or replies.